Hoe kan je iemand steunen zonder de juiste woorden te hebben?

Mama van een sterrendochter
Toen ik mijn dochter verloor, op een termijn van 22 weken in de zwangerschap, merkte ik hoe moelijk verlies voor veel mensen is. Sommign lieten helemaal niets weten. Anderen probeerden dan weer troost te bieden, heel vaak heel lieve woorden, maar soms ook heel pijnlijke woorden.

Wat ik soms te horen kreeg:
* Nu heb je maar één kind
* Je kan nog wel kinderen krijgen
* Het was maar een miskraam
* Ben je nog altijd niet aan het werk?
* ...

Wat velen niet zagen was dat ik op dat moment mama was van twee kinderen: een sterrendochter en een zoon. Verlies verdwijnt niet omdat het niet zichtbaar is. Rouw laat zich niet invullen door anderen. Voor iedereen is er een andere manier van rouwen en omgaan met verdriet en dat is helemaal OK. Het kent geen vast plaatje.

Mijn gevoel zegt dat mensen niet slecht willen doen. Ze weten gewoon vaak niet hoe ze moeten omgaan met verdriet en rouw. Ze zoeken naar woorden om het lichter te maken terwijl soms de pijn eerst gewoon gezien mag worden.

Misschien hoeven we niet altijd de juiste woorden te vinden. Misschien begint steun gewoon bij durven aanwezig zijn.

We denken 'te vaak' dat we iets moeten zeggen
Wanneer iemand pijn heeft voelen veel mensen zich hier ongemakkelijk bij. We willen het verdriet verzachten, de stilte vullen of hoop aanbieden. We grijpen daarom snel naar woorden zoals:
* Alles komt goed
* Je moet positief blijven
* Ik weet hoe je je voelt
* Tijd heelt alle wonden

De woorden zijn vaak goed bedoeld maar kunnen heel kwetsend overkomen. Sommige pijn vraagt geen oplossig. Ze vragen juist ruimte.

De kracht van gewoon aanwezig zijn
De juiste steun bieden zit simpelweg gewoon soms in de kleine dingen zoals:
* Even naast iemand zitten zonder iets te zeggen
* Een hand op een schouder leggen
* Een bericht sturen: 'Ik denk aan je'
* Luisteren zonder advies te geven
* Een verse maaltijd brengen
* Samen wandelen in stilte
* Aanwezig blijven, ook als het ongemakkelijk wordt

Dit lijken misschien kleine gebaren maar deze zijn heel krachtig voor iemand die in diepe rouw zit. Er wordt vaak onthouden wie bleef, niet de perfecte woorden.

Stilte is niet leeg
We zijn meestal bang voor stiltes. Het kan als een soort van falen aanvoelen als we niet weten wat te zeggen. Stilte kan juist zacht zijn. Veiligheid bieden. Echt voelen. Een blik zegt soms meer dan een uitleg. Het brengt een rustige aanwezigheid en meer troost dan duizend goedbedoelde woorden. Om liefdevol aanwezig te zijn moet je de pijn niet wegnemen.

Je hoeft niet te dragen wat van een ander is
Als hoogsensitieve persoon of als gevoelig mens neem je onbewust emoties van anderen over. In geval van rouw voelen ze diep mee en willen ze het lijden helpen dragen. Maar steun betekent niet dat je jezelf moet verliezen in de pijn van een ander:
* Je mag juist aanwezig zijn zonder alles te willen oplossen
* Je mag luisteren zonder antwoorden te hebben
* Je mag liefde tonen zonder jezelf leeg te laten lopen

Echte verbinding ontstaat niet doordat je iemand perfect helpt maar doordat iemand oprecht aanwezig durft te zijn.

Misschien zijn de juiste woorden eenvoudiger dan je denkt
Soms is dit genoeg:
* Ik ben hier
* Je hoeft hier niet alleen door
* Ik weet niet wat ik moet zeggen maar ik luister
* Dankjewel dat je dit deelt

Dit zijn geen grote wijsheden. Het is ook geen perfecte troost. Het is gewoon menselijkheid. Misschien is dit uiteindelijk wat we allemaal zoeken. Geen pasklare oplossingen maar iemand die bij ons blijft zitten als het moeilijk gaat.

Wat geeft/gaf me heel veel troost in mijn nog steeds durend rouwproces?
Waarvoor ik nog steeds heel dankbaar ben en wat mij troost geeft en gaf tijdens mijn rouwproces zijn de volgende kleine gebaren of woorden:
* Een vriendin die me de eerste dagen eten kwam brengen
* (Zelfgemaakte) kaartjes op haar verjaardag. Zelfs nu nog, jaren later.
* Gewoon iemand die bij me kwam zitten
* Enkele vrijwilligersorganisaties die steun boden
* Enkele therapeuten en coaches die zonder oordeel luisterden en me hielpen op mijn pad
* Mijn lieftallige zoon die heel vaak over haar sprak en nog steeds spreekt
* Mijn lieftallige man die me nog steeds veel steun biedt
* Een eenvoudig berichtje van vriende: 'Hoe gaat het ermee?'
* ...

Soms komt de mooiste troost uit onverwachte hoek. Geen grote dingen maar kleine gebaren vol liefde. Iedereen is anders en iedereen heeft een ander rouwproces. Je kan voor jezelf voelen wat bij jou past.