Ergens diep in mij zit nog altijd dat kind met het zakmes. Een kind dat gefascineerd was door survival, dat boeken verslond over hoe je in de natuur kon overleven en dat uren kon bladeren door pagina's over vuur maken, schuilplaatsen bouwen, eetbare planten herkennen en met zo weinig mogelijk middelen toch je plan kunnen trekken.

Een van die boeken was de "Junior Survival Gids" van Deltas. Voor mij was het geen gewoon kinderboek. Het was een soort toegangspoort naar een wereld die tegelijk dichtbij en onbereikbaar voelde. Een wereld waarin je niet afhankelijk was van alles wat rondom je beschikbaar was maar waarin je met kennis, een paar eenvoudige hulpmiddelen en wat vindingrijkheid behoorlijk ver kon komen.

Vanaf mijn tiende was een zakmes een vast onderdeel van mijn uitrusting. Geen speelgoedmes maar een echte Victorinox Hunstman. Ik droeg hem vroeger in een leren tasje aan mijn riem, alsof ik ieder moment de beschaving kon verlaten om ergens een kamp op te slaan. In werkelijkheid ging ik natuurlijk gewoon naar school, naar vrienden of naar huis. Dat maakte voor de tienjarige versie van mezelf weinig verschil. Een zakmes hoorde bij mij.

Mijn zakken waren trouwens zelden leeg. Stenen, stokken, touwtjes, veertjes en allerlei andere dingen waarvan ik overtuigd was dat ze ooit nog ergens voor konden dienen verdwenen zonder veel nadenken in mijn broekzakken. Wat voor iemand anders gewoon een stuk hout of een willekeurige steen was kon voor mij materiaal zijn. Ik verzamelde niet alleen spullen, ik verzamelde mogelijkheden.

Kennis zonder ervaring

Het vreemde is dat ik jarenlang bezig was met de kennis van buiten zijn zonder daadwerkelijk veel buiten te zijn. Ik las over survival, ik verzamelde materiaal, ik fantaseerde over wat je allemaal kon maken en doen wanneer je alleen op jezelf en de natuur was aangewezen. Maar mijn eerste echte kampeerervaring kwam er pas toen ik achttien was. Dat is achteraf bijna komisch.

Het kind dat jarenlang survivalboeken verzamelde en met een zakmes aan zijn riem rondliep had tegen die tijd nauwelijks ervaring met daadwerkelijk kamperen. Toch is die fascinatie nooit helemaal verdwenen. Ze werd alleen overschaduwd door andere dingen.

Er was eens... muziek

Vanaf mijn achtste draaide een groot deel van mijn leven om muziek. Euphonium was er eerst, later kwam piano erbij. Vanaf mijn negende was de harmonie van Koksijde mijn tweede thuis. Tijdens mijn opleiding verpleegkunde leerde ik basgitaar spelen. Daarna volgden de bands en daar zat werkelijk vanalles tussen: jazz, pop, disco en vooral veel metal. Muziek werd meer dan een hobby, muziek werd een identiteit.

Ik studeerde uiteindelijk pop- en rockmuziek, speelde in verschillende bands en bracht jarenlang een groot deel van mijn vrije tijd door met repetities, optredens, instrumenten, versterkers, kabels en alles wat bij het muzikantenleven hoorde. Als iemand mij vroeg wie ik was, was het antwoord eenvoudig. Ik was muzikant. Het kind met het zakmes verdween daardoor niet maar schoof steeds verder naar de achtergrond.

Het leven neemt andere wegen

Er kwam een aaneenreiging van hoofdstukken: een opleiding verpleegkunde, werk in de psychiatrie, een nieuwe opleiding in de pop- en rockmuziek, een verhuis van West-Vlaanderen naar Limburg, een job als leerkracht muzikale opvoeding, een gezin, een huis... En uiteindelijk IT.

Het leven werd steeds voller met rollen en verantwoordelijkheden terwijl de dingen die ooit zo vanzelfsprekend waren langzaam veranderden. Ook de muziek viel op een bepaald moment bijna volledig weg. Dat was misschien wel een van de vreemdste ervaringen uit die periode, een periode die ingeluid werd door het verlies van ons sterrenkindje isa*.

Waar muziek jarenlang een groot deel van mijn identiteit was geweest, verdween de zin om nog te spelen. Ik verkocht bijna al mijn instrumenten en installaties. Muziek was niet zomaar een hobby die ik stopzette. Een deel van het beeld dat ik van mezelf had viel er mee weg. En als een stuk van je identiteit verdwijnt blijft er ruimte over. Soms is die ruimte prettig, soms is ze verdomd groot.

En ergens kwam dat oude gevoel terug

Vandaag werk ik in de IT. Een groot deel van mijn werkdag speelt zich af achter een scherm, tussen code, systemen, testen en digitale informatie. En hoe langer ik dat doe, hoe duidelijker ik merk dat mijn vrije tijd steeds minder behoefte heeft aan nóg meer technologie.

Na een dag achter een scherm wil ik geen scherm meer. Ik wil naar buiten. De moestuin in, met mijn handen in de aarde, hout vastpakken, een vuur maken, door het bos lopen... Iets doen waarvan het resultaat niet op een scherm verschijnt. En ergens onderweg kwam ook bushcraft opnieuw op mijn pad. het voelde niet helemaal als een nieuwe interesse. Het voelde eerder alsof iemand een dur opende naar een kamer waarin ik al eens geweest was.

De Victorinox is er nog

En dan is er nog dat kleine stuk staal dat al die jaren heeft overleefd. Mijn Victorinox Huntsman. Hij is nog altijd bij mij. Hetzelfde mes dat ik als kind aan mijn riem droeg in dat leren tasje draag ik vandaag nog steeds in mijn broekzak. het tasje is verdwenen, de manier waarop ik het draag is veranderd. Het leven eromheen is compleet anders geworden maar dat mes is gebleven. Het is ondertussen natuurlijk geen dagelijkse survivaluitrusting meer. Ik loop niet rond alsof ik ieder moment een noodschuilplaats moet bouwen of een vuur moet maken om de nacht door te komen.

Maar het zit nog steeds in mijn zak. En net dat vind ik eigenlijk wel mooi. Het mes zelf is niet bijzonder, zo bestaan er miljoenen, maar omdat het een tastbaar stukje verbinding vormt tussen wie ik was en wie ik aan het worden ben.

Van survival naar verbondenheid

Als kind was ik vooral gefascineerd door overleven. Wat heb je nodig wanneer alles wegvalt? Hoe maak je vuur? Hoe bouw je een schuilplaats? Welke spullen zijn nuttig? Welke kennis maakt je minder afhankelijk?

Vandaag merk ik dat die fascinatie veranderd is. Ik wil niet leren hoe ik de moderne wereld achter me kan laten. Ik wil leren hoe ik minder ver verwijderd kan zijn van wat eronder ligt. De aarde, het voedsel dat erop groeit, het hout waar je iets mee kunt maken, het vuur dat warmte geeft, het bos dat niets van je vraagt, het ritme van de seizoenen... De kennis die niet uit een scherm komt maar uit herhaling, ervaring en je eigen handen.

Dat is voor mij een belangrijk verschil. Bushcraft gaat daardoor steeds minder over survival en steeds meer over verbondenheid. Een moestuin is niet alleen een manier om groenten te kweken, het is een manier om opnieuw te ervaren hoeveel tijd, aandacht, water, zon en grond er nodig zijn voordat iets op je bord ligt.

Een kip houden gaat niet alleen over eieren, een vuur maken gaat niet alleen over warmte, een stuk hout bewerken gaat niet alleen over het eindresultaat. Het gaat over het proces. Over opnieuw ervaren dat je iets kunt maken, onderhouden of laten groeien zonder dat daar een scherm tussen jou en de werkelijkheid zit.

Misschien is het kind nooit weggeweest.

Wanneer ik vandaag terugkijk naar dat kind met zijn Deltas-survivalboek, zijn zakmes aan zijn riem en zijn broekzakken vol stenen zie ik eigenlijk veel meer herkenning dan verschil.

Het kind wilde weten wat het kon doen met wat er voorhanden was. Het wilde zelfstandig zijn. Het wilde begrijpen hoe dingen werkten, wilde verzamelen, maken, proberen en ontdekken. Dat is eigenlijk nog altijd aanwezig, alleen ziet dat er vandaag anders uit De zakken zijn minder vol, het zakmes zit niet meer in dat leren tasje aan mijn riem maar gewoon in mijn broekzak en de survivalboeken hebben plaatsgemaakt voor echte ervaring. En het verzamelen van stenen en stokken heeft misschien plaatsgemaakt voor het verzamelen van kennis over een moestuin, bushcraft, voedsel en de natuur rondom mij.

Maar de nieuwsgierigheid is gebleven. Misschien is dat uiteindelijk wat ik opnieuw aan het ontdekken ben. Niet hoe ik moet overleven, wel hoe ik wil leven.

Terugvinden is niet hetzelfde als teruggaan

Ik wil niet terug naar vroeger. Ik wil geen wereld zonder technologie, comfort of mogelijkheden die we vandaag hebben. Dat is niet het punt. Het gaat om terugvinden, niet om teruggaan.

Terugvinden wat verloren raakt wanneer alles sneller, digitaler en efficiënter wordt. Het plezier van iets maken met je handen, weten waar je voedsel vandaan komt, buiten zijn zonder dat daar een doel of prestatie aan gekoppeld hoeft te worden. De seizoenen opnieuw opmerken, een vuur zien branden, een bos inlopen zonder telefoon nodig te hebben om te weten waar je bent.

Het gaat over accepteren dat niet alles meteen een antwoord of bestemming nodig heeft. Dat is waarschijnlijk de reden dat het kind met het zakmes opnieuw naar boven komt. Helemaal niet om te worden wie ik vroeger was. Ik begrijp gewoon steeds beter wat dat kind eigenlijk al die tijd met zich meedroeg. Een nieuwsgierigheid naar de wereld, een behoefte om dingen zelf te kunnen, een fascinatie voor eenvoud en een verlangen om niet alleen te weten hoe de wereld werkt maar haar ook daadwerkelijk met mijn eigen handen ervaren.

Het kind met het zakmes is niet terug.
Hij is nooit weggeweest.